VII · कार्यक्रम एवं अन्यKaryakram and otherકાર્યક્રમ અને અન્ય

कार्यक्रम एवं अन्य

Karyakram and other

કાર્યક્રમ અને અન્ય

श्री निजानंद प्रणामी संप्रदाय के यह मूल स्थान श्री राज मंदिर - श्री श्री १०८ श्री मूल नवतनपुरी धाम - जामनगर में सद्‌गुरु श्री देवचन्द्रजी महाराज का जन्मोत्सव, उनके पुत्र श्री लाल बिहारीजी महाराज का जन्मोत्सव, उनके शिष्य श्री मेहराज ठक्कर श्री जी साहेबजी का जन्मोत्सव और धामगमन के दिन मनाए जाते हैं। श्री कृष्ण जन्मोत्सव, श्री राधा महारानीजी का जन्मोत्सव भी बड़े धूमधाम से मनाया जाता है। विक्रम संवत के शुरुआत के नए साल के दिन अन्नकूट उत्सव होता है। यहाँ होली के दूसरे दिन फूलडोल उत्सव और गुरुपूर्णिमा का उत्सव भी मनाया जाता है।

At this mool sthan of the Shri Nijanand Pranami Sampraday, Shri Raj Mandir - Shri Shri 108 Shri Mool Navtanpuri Dham - Jamnagar, the janmotsav of Sadguru Shri Devchandraji Maharaj, the janmotsav of his son Shri Lal Bihariji Maharaj, and the janmotsav and dham gaman days of his shishya Shri Mehraj Thakkar Shri Ji Sahebji are observed. Shri Krishna Janmotsav and the janmotsav of Shri Radha Maharaniji are also celebrated with great dhoom-dham. On the new year’s day at the start of the Vikram Samvat, the Annakut Utsav is held. Here, on the day after Holi, the Phuldol Utsav is celebrated, and the Guru Purnima Utsav as well.

શ્રી નિજાનંદ પ્રણામી સંપ્રદાયના આ મૂળ સ્થાન શ્રી રાજ મંદિર - શ્રી શ્રી ૧૦૮ શ્રી મૂળ નવતનપુરી ધામ - જામનગરમાં સદ્‌ગુરુ શ્રી દેવચંદ્રજી મહારાજનો જન્મોત્સવ, તેમના પુત્ર શ્રી લાલ બિહારીજી મહારાજનો જન્મોત્સવ, તેમના શિષ્ય શ્રી મેહરાજ ઠક્કર શ્રી જી સાહેબજીનો જન્મોત્સવ અને ધામગમનના દિવસ ઉજવાય છે. શ્રી કૃષ્ણ જન્મોત્સવ, શ્રી રાધા મહારાણીજીનો જન્મોત્સવ પણ ખૂબ ધૂમધામથી ઉજવાય છે. વિક્રમ સંવતની શરૂઆતના નવા વર્ષના દિવસે અન્નકૂટ ઉત્સવ થાય છે. અહીં હોળીના બીજા દિવસે ફૂલડોલ ઉત્સવ અને ગુરુપૂર્ણિમાનો ઉત્સવ પણ ઉજવાય છે.

ऐतिहासिक प्रमाण

Historical evidence

ઐતિહાસિક પ્રમાણ

श्री राज मंदिर - श्री श्री १०८ श्री नवतनपुरी धाम - कायस्थ स्ट्रीट नंबर ३ - महालक्ष्मी चौक के पास - जामनगर, श्री निजानंद प्रणामी संप्रदाय के सभी सुंदरसाथ के लिए ऐतिहासिक और अलौकिक स्थान है, क्योंकि पूरे विश्व में आज एक यही स्थान ऐसा है कि जिनको आज से ४०० साल पहले श्री अनंत निजानंद स्वामी धामधणी सद्‌गुरु श्री देवचन्द्रजी महाराज ने अपने करकमलों से बनाया था और आज के दिन भी वोही स्थिति में विद्यमान है। सद्‌गुरु श्री देवचन्द्रजी महाराज के चरणों की रज यहाँ पड़ी थी और उनकी एक-एक चीज़ असली स्वरूप में विद्यमान है। असली मूल नवतनपुरी धाम श्री राज मंदिर ही है।

Shri Raj Mandir - Shri Shri 108 Shri Navtanpuri Dham - Kayasth Street No. 3 - near Mahalakshmi Chowk - Jamnagar, is a historic and divine place for all the Sundarsath of the Shri Nijanand Pranami Sampraday, because in the whole world today this is the one place that Shri Anant Nijanand Swami Dhamdhani Sadguru Shri Devchandraji Maharaj built with his own lotus hands some 400 years ago, and it stands in that same state even today. The dust of the feet of Sadguru Shri Devchandraji Maharaj fell here, and every single thing of his is present in its original form. The true Mool Navtanpuri Dham is Shri Raj Mandir alone.

શ્રી રાજ મંદિર - શ્રી શ્રી ૧૦૮ શ્રી નવતનપુરી ધામ - કાયસ્થ શેરી નંબર ૩ - મહાલક્ષ્મી ચોક પાસે - જામનગર, શ્રી નિજાનંદ પ્રણામી સંપ્રદાયના સર્વે સુંદરસાથ માટે ઐતિહાસિક અને અલૌકિક સ્થાન છે, કારણ કે આખા વિશ્વમાં આજે આ એક જ સ્થાન એવું છે કે જેને આજથી ૪૦૦ વર્ષ પહેલાં શ્રી અનંત નિજાનંદ સ્વામી ધામધણી સદ્‌ગુરુ શ્રી દેવચંદ્રજી મહારાજે પોતાના કરકમળોથી બનાવ્યું હતું અને આજના દિવસે પણ એ જ સ્થિતિમાં વિદ્યમાન છે. સદ્‌ગુરુ શ્રી દેવચંદ્રજી મહારાજના ચરણોની રજ અહીં પડી હતી અને તેમની એક-એક વસ્તુ અસલ સ્વરૂપમાં વિદ્યમાન છે. અસલ મૂળ નવતનપુરી ધામ શ્રી રાજ મંદિર જ છે.

સદ્ગુરુ મહારાજની તિજોરી — ध्यान के कमरे में, आज भी अपने मूल स्थान पर।

एक जीवित परंपरा A living practice એક જીવંત પરંપરા

सद्‌गुरु महाराज की तिजोरी

Sadguru Maharaj's tijori

સદ્‌ગુરુ મહારાજની તિજોરી

“और यह सद्‌गुरु महाराज की तिजोरी है, जिनका इतिहास है कि वहाँ भेंट लगाकर, एक ११वाँ भाग लेकर घर पे रखने से बहुत वृद्धि होती है।”

- आचार्य श्री चंद्रकांतजी महाराज, वर्तमान गादीपति

Place an offering here, take an eleventh part of it home and keep it there, and great increase follows. That is the तिजोरी's माहात्म्य.

यह कोई पुरानी वस्तु भर नहीं है। यह एक ऐसी परंपरा है जो आज भी की जाती है - और जो सुंदरसाथ यहाँ आते हैं, वे आज भी करते हैं।

This is not merely an old object. It is a practice still performed - and the Sundarsath who come here still perform it.

આ કેવળ કોઈ જૂની વસ્તુ નથી. આ એવી પરંપરા છે જે આજે પણ થાય છે - અને જે સુંદરસાથ અહીં આવે છે, તેઓ આજે પણ કરે છે.

उन्हीं के समय की, उन्हीं की Of his time, and his તેમના જ સમયની, તેમની જ

और जो अब भी यहीं है

And what is still here

અને જે હજી પણ અહીં જ છે

संदूक सद्‌गुरु महाराज के समय का, जिसका वो उपयोग करते थे। Of Sadguru Maharaj's time, and used by him. સદ્‌ગુરુ મહારાજના સમયનો, જેનો તેઓ ઉપયોગ કરતા.
पेटी वही समय, वही उपयोग। The same time, the same use. એ જ સમય, એ જ ઉપયોગ.
पानी रखने का स्थान सद्‌गुरु महाराज जो पानी रखते थे, वो यही स्थान है। The place where Sadguru Maharaj kept water - this is that place. સદ્‌ગુરુ મહારાજ જે પાણી રાખતા, તે આ જ સ્થાન છે.
दीये सद्‌गुरु महाराज के समय में घर में जो दीये जलाए जाते थे, वो यही पुराने दीये हैं। The दीये lit in the house in Sadguru Maharaj's time - these are those same old दीये. સદ્‌ગુરુ મહારાજના સમયમાં ઘરમાં જે દીવા પ્રગટાવાતા, તે આ જ જૂના દીવા છે.
रथ श्री राज मंदिर, जामनगर में रखा हुआ लघु रथ। The miniature rath kept at Shri Raj Mandir, Jamnagar. શ્રી રાજ મંદિર, જામનગરમાં રખાયેલો લઘુ રથ.
प्रसाद थाली धाम में तैयार होने वाला प्रसाद। The prasad prepared at the Dham. ધામમાં તૈયાર થતો પ્રસાદ.
दस्तावेज़ पेटी अत्यंत प्राचीन दस्तावेज़ों को सँभाले हुए काष्ठ पेटी। The wooden chest that holds very ancient documents. અત્યંત પ્રાચીન દસ્તાવેજો સાચવતી કાષ્ઠ પેટી.
दीवार की मोटाई लगभग ढाई फुट - करीब चार सौ वर्ष पुरानी चिनाई। About two and a half feet - masonry some four hundred years old. આશરે અઢી ફૂટ - લગભગ ચારસો વર્ષ જૂની ચણતર.

Antique painting in shell-inlaid frame

शंख-जड़ित चौखट में प्राचीन चित्र

શંખ-જડિત ચોકઠામાં પ્રાચીન ચિત્ર

Location
स्थान
સ્થાન: श्री राज मंदिर, जामनगर; Shri Raj Mandir, Jamnagar; શ્રી રાજ મંદિર, જામનગર
Frame
चौखट
ચોકઠું: Shell inlay, matching the temple woodwork; शंख-जड़ाई, मंदिर की काष्ठकला से मेल खाती; શંખ-જડતર, મંદિરની કાષ્ઠકલા સાથે મળતું

સદ્‌ગુરુ શ્રી લાલ બિહારીજી મહારાજ - સમી વૃક્ષ નીચે ચર્ચા

Sadguru Shri Lal Bihariji Maharaj - discourse under the samī tree

सद्‌गुरु श्री लाल बिहारीजी महाराज - समी वृक्ष के नीचे चर्चा

સદ્‌ગુરુ શ્રી લાલ બિહારીજી મહારાજ - સમી વૃક્ષ નીચે ચર્ચા

Subject
विषय
વિષય: One of the three paintings in sea-shell frames in the small wooden mandir on the first floor: he sits in discourse under the samī tree; Shri Prannathji performs his aarti; Shri Gangji Bhai and Shri Kalaji Thakar of Dhrol listen. Above the painting is written ॥ श्री विहारि जी ॥; प्रथम तल के छोटे लकड़ी के मंदिर में दरियाई सीप की फ्रेम वाले तीन चित्रों में से एक: समी वृक्ष के नीचे चर्चा; श्री प्राणनाथजी आरती कर रहे हैं; श्री गांगजी भाई तथा ध्रोल के श्री कला जी ठाकर चर्चा सुन रहे हैं। चित्र के ऊपर लिखा है - ॥ श्री विहारि जी ॥; પ્રથમ માળના નાના લાકડાના મંદિરમાં દરિયાઈ છીપની ફ્રેમવાળાં ત્રણ ચિત્રોમાંનું એક: સમી વૃક્ષ નીચે ચર્ચા; શ્રી પ્રાણનાથજી આરતી કરે છે; શ્રી ગાંગજી ભાઈ અને ધ્રોલના શ્રી કલા જી ઠાકર ચર્ચા સાંભળે છે. ચિત્ર ઉપર લખેલું છે - ॥ श्री विहारि जी ॥
Location
स्थान
સ્થાન: श्री राज मंदिर, जामनगर; Shri Raj Mandir, Jamnagar; શ્રી રાજ મંદિર, જામનગર

The Panchswaroop painting

पंचस्वरूप चित्र

પંચસ્વરૂપ ચિત્ર

Location
स्थान
સ્થાન: श्री राज मंदिर, जामनगर; Shri Raj Mandir, Jamnagar; શ્રી રાજ મંદિર, જામનગર

Copper plate - I

ताम्रपट - १

તામ્રપટ - ૧

Attribution
कर्तृत्व
કર્તૃત્વ: Painted by the hand of Shri Shri 1008 Shri Anant Nijanand Swami Dhamdhani Sadguru Shri Devchandraji Maharaj; श्री श्री १००८ श्री अनंत निजानंद स्वामी धामधणी सद्‌गुरु श्री देवचन्द्रजी महाराज द्वारा स्वहस्त चित्रित; શ્રી શ્રી ૧૦૦૮ શ્રી અનંત નિજાનંદ સ્વામી ધામધણી સદ્‌ગુરુ શ્રી દેવચંદ્રજી મહારાજે સ્વહસ્તે ચિતરેલું
Mounted on
स्थापित
સ્થાપિત: The doors of his sleeping room; उनके शयन-कक्ष के द्वारों पर; તેમના શયન-કક્ષના દરવાજા પર

Copper plate - II

ताम्रपट - २

તામ્રપટ - ૨

Attribution
कर्तृत्व
કર્તૃત્વ: Painted by the hand of Shri Shri 1008 Shri Anant Nijanand Swami Dhamdhani Sadguru Shri Devchandraji Maharaj; श्री श्री १००८ श्री अनंत निजानंद स्वामी धामधणी सद्‌गुरु श्री देवचन्द्रजी महाराज द्वारा स्वहस्त चित्रित; શ્રી શ્રી ૧૦૦૮ શ્રી અનંત નિજાનંદ સ્વામી ધામધણી સદ્‌ગુરુ શ્રી દેવચંદ્રજી મહારાજે સ્વહસ્તે ચિતરેલું
Subject
विषय
વિષય: Events from the life of Lord Krishna; भगवान श्रीकृष्ण के जीवन-प्रसंग; ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જીવન-પ્રસંગો

Antique portrait of the founder

संस्थापक की प्राचीन प्रतिमूर्ति

સંસ્થાપકની પ્રાચીન પ્રતિમૂર્તિ

Caption
शीर्षक
શીર્ષક: श्री महाराज श्री श्री १००८ श्री अनंत निजानंद स्वामी धामधणी सद्‌गुरु श्री देवचन्द्रजी महाराज

The tijori

तिजोरी

તિજોરી

Location
स्थान
સ્થાન: Shri Raj Mandir, Jamnagar, in situ; श्री राज मंदिर, जामनगर, मूल स्थान पर; શ્રી રાજ મંદિર, જામનગર, મૂળ સ્થાને
Type
प्रकार
પ્રકાર: Wall-set strongbox; दीवार में स्थापित तिजोरी; દીવાલમાં જડેલી તિજોરી

The sandook

संदूक

સંદૂક

Held by
संरक्षक
સંરક્ષક: श्री राज मंदिर, जामनगर ट्रस्ट; Shri Raj Mandir, Jamnagar Trust; શ્રી રાજ મંદિર, જામનગર ટ્રસ્ટ
Type
प्रकार
પ્રકાર: Studded timber sandook; जड़ाऊ काष्ठ संदूक; જડતરવાળી કાષ્ઠ સંદૂક

The miniature rath

लघु रथ

લઘુ રથ

Location
स्थान
સ્થાન: श्री राज मंदिर, जामनगर; Shri Raj Mandir, Jamnagar; શ્રી રાજ મંદિર, જામનગર

ग्रंथ The granths ગ્રંથો

श्रीमुख वाणी और बीतक

Shrimukhvani and Beetak

શ્રીમુખ વાણી અને બીતક

श्रीमुख वाणी

Shrimukhvani

શ્રીમુખ વાણી

श्रीमुख वाणी मेहराज ठक्कर के श्रीमुख से अवतरित हुई। इसके दो भाग कारागार में लिखे गए।

The Shrimukhvani came forth from the श्रीमुख of Mehraj Thakkar. Two of its parts were written in prison.

શ્રીમુખ વાણી મેહરાજ ઠક્કરના શ્રીમુખથી અવતરિત થઈ. તેના બે ભાગ કારાગૃહમાં લખાયા.

चौदह ग्रंथ · १८,७५८ छंद।

Fourteen books · 18,758 chhand.

ચૌદ ગ્રંથ · ૧૮,૭૫૮ છંદ.

बीतक

Beetak

બીતક

बीतक की रचना स्वामी लालदासजी ने की। उन्होंने इसे धामगमन के अगले ही दिन आरंभ किया, और जन्माष्टमी के दिन पूर्ण किया - और पूर्ण करते ही वे स्वयं धाम चले गए।

The Beetak was composed by Swami Laldasji. He began it the very day after the dham gaman, and completed it on Janmashtami - and as he completed it, he himself departed for the Dham.

બીતકની રચના સ્વામી લાલદાસજીએ કરી. તેમણે તેને ધામગમનના બીજા જ દિવસે આરંભ કરી, અને જન્માષ્ટમીના દિવસે પૂર્ણ કરી - અને પૂર્ણ કરતાં જ તેઓ સ્વયં ધામ ચાલ્યા ગયા.

What the Tartamya mantra is

तारतम्य मंत्र क्या है

તારતમ્ય મંત્ર શું છે

The Tartamya mantra is revelation, not composition. It was given to Shri Shri 1008 Shri Anant Nijanand Swami Dhamdhani Sadguru Shri Devchandraji Maharaj in the Dhyan ka Kamra by Lord Shri Krishna, who gave him sakshat darshan. No human hand stands between the giver and the receiving; nothing in it is the work of an author.

तारतम्य मंत्र प्रकाश है, किसी की रचना नहीं। यह श्री श्री १००८ श्री अनंत निजानंद स्वामी धामधणी सद्‌गुरु श्री देवचन्द्रजी महाराज को ध्यान के कमरे में भगवान श्रीकृष्ण ने साक्षात् दर्शन देकर प्रदान किया। देने वाले और पाने वाले के बीच कोई मानवीय हाथ नहीं है; इसमें कुछ भी किसी रचयिता का कार्य नहीं है।

તારતમ્ય મંત્ર પ્રકાશ છે, કોઈની રચના નથી. તે શ્રી શ્રી ૧૦૦૮ શ્રી અનંત નિજાનંદ સ્વામી ધામધણી સદ્‌ગુરુ શ્રી દેવચંદ્રજી મહારાજને ધ્યાનના કક્ષમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે સાક્ષાત્ દર્શન આપીને પ્રદાન કર્યું. આપનાર અને પામનાર વચ્ચે કોઈ માનવીય હાથ નથી; તેમાં કશું કોઈ રચયિતાનું કાર્ય નથી.

This is why the Pranami Dharma is a dharma of knowledge rather than of image. There is no idol worship in it. The Divya Vastra Seva at Shri Raj Mandir, Jamnagar is the sole exception in the entire tradition.

यही कारण है कि प्रणामी धर्म प्रतिमा का नहीं, ज्ञान का धर्म है। इसमें मूर्तिपूजा नहीं है। सम्पूर्ण परम्परा में श्री राज मंदिर, जामनगर की दिव्य वस्त्र सेवा एकमात्र अपवाद है।

એટલે જ પ્રણામી ધર્મ પ્રતિમાનો નહીં, જ્ઞાનનો ધર્મ છે. તેમાં મૂર્તિપૂજા નથી. સમગ્ર પરંપરામાં શ્રી રાજ મંદિર, જામનગરની દિવ્ય વસ્ત્ર સેવા એકમાત્ર અપવાદ છે.

To whom it was first given

पहली बार किसे दिया गया

પ્રથમ વાર કોને અપાયું

The Tartamya mantra was first given in the shishya parampara to Nagar Sheth Shri Gangji Bhai of Jamnagar, at Shri Raj Mandir, Jamnagar. Shri Chakla Mandir, twenty to thirty metres away, was the residence of Shri Gangji Bhai. Both stand today. Shri Gangji Bhai offered his tan, man and dhan - his sarvasva - to Sadguru Shri Devchandraji Maharaj.

तारतम्य मंत्र शिष्य परम्परा में सर्वप्रथम जामनगर के नगरसेठ श्री गांगजी भाई को श्री राज मंदिर, जामनगर में दिया गया। बीस-तीस मीटर की दूरी पर स्थित श्री चाकला मंदिर श्री गांगजी भाई का निवास था। दोनों आज भी विद्यमान हैं। श्री गांगजी भाई ने सद्‌गुरु श्री देवचन्द्रजी महाराज को अपना तन, मन और धन सर्वस्व अर्पण किया।

તારતમ્ય મંત્ર શિષ્ય પરંપરામાં સૌપ્રથમ જામનગરના નગરશેઠ શ્રી ગાંગજી ભાઈને શ્રી રાજ મંદિર, જામનગરમાં આપવામાં આવ્યો. વીસ-ત્રીસ મીટર દૂર આવેલું શ્રી ચાકલા મંદિર શ્રી ગાંગજી ભાઈનું નિવાસ હતું. બંને આજે પણ છે. શ્રી ગાંગજી ભાઈએ સદ્‌ગુરુ શ્રી દેવચંદ્રજી મહારાજને પોતાનું તન, મન અને ધન સર્વસ્વ અર્પણ કર્યું.

धाम में At the Dham ધામમાં

उत्सव

Utsav

ઉત્સવ

अंतर्ध्यान दिवस

धामधणी सद्‌गुरु श्री देवचन्द्रजी महाराज, धामधणी सद्‌गुरु श्री लाल बिहारीजी महाराज और शिष्य श्री मेहराज ठक्कर (श्री प्राणनाथजी) के धामगमन के दिन उपवास किया जाता है और विरह के कीर्तन किए जाते हैं।

On the dham gaman days of Dhamdhani Sadguru Shri Devchandraji Maharaj, Dhamdhani Sadguru Shri Lal Bihariji Maharaj and the disciple Shri Mehraj Thakkar (Shri Prannathji), a fast is kept and kirtans of viraha are performed.

ધામધણી સદ્‌ગુરુ શ્રી દેવચંદ્રજી મહારાજ, ધામધણી સદ્‌ગુરુ શ્રી લાલ બિહારીજી મહારાજ અને શિષ્ય શ્રી મહેરાજ ઠક્કર (શ્રી પ્રાણનાથજી)ના ધામગમનના દિવસે ઉપવાસ કરાય છે અને વિરહનાં કીર્તન કરાય છે.

शरद पूर्णिमा

इसी दिन श्रीकृष्ण परमात्मा ने अखंड रास किया था - और वही रास छोटे मंदिर के गुंबज में श्री श्री १००८ श्री अनंत निजानंद स्वामी धामधणी सद्‌गुरु श्री देवचन्द्रजी महाराज ने स्वयं अंकित किया है। यह उत्सव इस धाम की एक वस्तु से सीधे जुड़ा हुआ है।

On this day Shri Krishna Paramatma performed the Akhand Raas - and that same Raas is what Shri Shri 1008 Shri Anant Nijanand Swami Dhamdhani Sadguru Shri Devchandraji Maharaj set down himself within the gumbaj of the small mandir. This utsav is tied directly to an object in this Dham.

આ જ દિવસે શ્રીકૃષ્ણ પરમાત્માએ અખંડ રાસ કર્યો હતો - અને એ જ રાસ નાના મંદિરના ગુંબજમાં શ્રી શ્રી ૧૦૦૮ શ્રી અનંત નિજાનંદ સ્વામી ધામધણી સદ્‌ગુરુ શ્રી દેવચંદ્રજી મહારાજે સ્વયં અંકિત કર્યો છે. આ ઉત્સવ આ ધામની એક વસ્તુ સાથે સીધો જોડાયેલો છે.

जन्माष्टमी

Janmashtami

જન્માષ્ટમી

जन्माष्टमी के दिन श्री राज मंदिर, जामनगर में उत्सव मनाया जाता है। इस दिन पूरे मंदिर को फूलों, पत्तों और तोरणों से सजाया जाता है, और सेवा की समस्त सामग्री सजाकर रखी जाती है।

Janmashtami is observed at Shri Raj Mandir, Jamnagar. On that day the whole mandir is dressed with flowers, leaves and toran, and the entire samagri of the seva is set out.

જન્માષ્ટમીના દિવસે શ્રી રાજ મંદિર, જામનગરમાં ઉત્સવ ઊજવાય છે. આ દિવસે આખા મંદિરને ફૂલો, પાંદડાં અને તોરણોથી શણગારવામાં આવે છે, અને સેવાની સમસ્ત સામગ્રી સજાવીને રાખવામાં આવે છે.